Op vrijdag 24 september zag ik drie films. ’s Ochtends ging ik naar het Schrijfpaleis de Luxe in het Festivalpaviljoen, hierover schreef ik een stukje voor filmnieuws.nu. In het paviljoen zitten en allemaal interessante mensen horen praten; dat is wat het festival zo ontzettend leuk maakt! Het stukje heb ik onder de besprekingen opgenomen.

First Mission Regie: Boris Paval Conen | klik hier voor verdere credits FIRST MISSION is een nobele film, gemaakt met zichtbare liefde voor het werk dat Artsen Zonder Grenzen verricht. De film vertelt een heldenverhaal over een nieuwe jonge arts (Anniek Pheifer), die na een traumatische gebeurtenis in Nederland naar een door guerilla’s overheerste regio in Zuid-Amerika vertrekt om zich aan te sluiten bij een noodhulporganisatie. Natuurlijk leert ze daar zichzelf kennen, haar trauma te verwerken, helpt ze zielige kindjes, probeert ze de guerilla’s te bedaren en wordt ze verliefd. Allemaal in 116 minuten met de heroiek, ontroering en erbij gesleepde humor van een Amerikaanse blockbuster. Je begrijpt het; niet helemaal mijn film. Met veel liefde gemaakt en leuk geacteerd, maar veel te vol en veel te cliché. Maar ondanks dat dit de minst leuke film was van het hele festival, heb ik me best vermaakt.

Otto Frank, Vader van Anne Regie: David de Jongh | Documentaire | klik hier voor verdere credits Mooie, in een fijn tempo gemonteerde documentaire over de vader van Anne Frank; Otto Frank. Archiefbeelden worden gecombineerd met interviews met familie, vrienden én vijanden van de man. Vijanden, omdat er mensen zijn die vinden dat hij een slaatje heeft geslagen uit de ellende van zijn dochter. De documentaire wil enigszins duidelijk maken dat Otto Frank vooral het verhaal van zijn dochter heeft willen doorvertellen en daarmee laten zien welke gruwelen er tijdens de jodenvervolging bestonden. Enigszins, want de film probeert vooral een objectief beeld te laten zien en zowel de voor- als tegenstanders aan het woord te laten. Dat is op een mooie harmonieuze manier gebeurd, waardoor je zowel wordt ontroerd, aan het denken gezet en vrolijk gemaakt.

Richting West Regie: Nicole van Kilsdonk | klik hier voor verdere credits RICHTING WEST is een geweldige film. Na het zien van stills uit de film en het lezen van de synopsis, wist ik dat dit een film voor mij zou zijn. Claire is een alleenstaande moeder in Rotterdam en fietst heen en weer tussen huis en werk en oppas. Ze heeft een manipulerende en egoïstische ex en een nieuwe liefde die niet weet of hij wel verliefd is. De site van het festival zegt verder: ‘Wie zei ooit dat het leven simpel was? Claire lacht en leeft haar tranen weg. Een filmisch essay over leven en liefde in de grote stad.’ Geef mij maar nog tien van dit soort filmische essays. RICHTING WEST is beweeglijk en in één vloeiende lijn gefilmd, als het ware op de rug van Claire. Soms heel dichtbij, dan weer veraf. Net zoals ze doet met de mensen om haar heen. Ze weet niet hoe ze om moet gaan met haar ex en ook niet met haar minnaar. Is haar zoon het belangrijkste? Of is haar eigen ontwikkeling belangrijk? Of gaat dat samen? Allemaal mooie, belangrijke vragen over leven en liefde, die na elkaar, door elkaar en tegelijk naar boven komen tussen de beschouwing van het leven van Claire door. Het is geen verhaal, maar een aantal dagen uit haar leven. En het is op zo’n manier gefilmd, dat je altijd wil blijven kijken naar hoe ze verder gaat. Vooral de beelden vanuit haar raam op de straat zijn magnifiek. Ze zeggen tegelijk heel veel en heel weinig. De schoonheid hiervan is moeilijk uit te leggen, omdat het veel met gevoel te maken heeft. Maar dat het schoonheid is, dat is duidelijk.

Schrijfpaleis De Luxe: Een korte film maken is net 500 meter schaatsen geschreven door Jorien Scholtens / 24 Sep Het Schrijfpaleis wordt volgens vaste traditie een keer per jaar tijdens het Filmfestival omgedoopt tot Schrijfpaleis De Luxe en wordt gehouden in de grote zaal van het festivalpaviljoen op de Neude. Een deskundigenpanel beoordeelt scenario’s die worden voorgelezen door een aantal ervaren acteurs. Ondanks het vroege tijdstip was het helemaal vol in de zaal en lazen de acteurs met verve – en soms met pruiken – de scenario’s van dit keer korte films; want NPS Kort! bestaat 10 jaar. Op vrijdagochtend stroomt de grote zaal van het festivalpaviljoen helemaal vol voor het Schrijfpaleis De Luxe, dit keer gewijd aan het 10-jarig bestaan van NPS Kort! (sinds kort NTR Kort!). Drie scenario’s van korte films worden met veel overgave voorgelezen door Isa Hoes, Huub Stapel, Rik Paul van Mulligen en Anniek Boer, onder regie van Ineke Houtman. De één iets minder kort dan we gewend zijn van NPS Kort! en de ander zelfs al gerealiseerd; Rosalinda (scenario Michael Leendertse, regie Rogier Hesp en productie VERS) is de 100ste Kort! in de serie. De scenaristen die na het lezen aan het woord komen vertellen hoe leerzaam zo’n lezing is. Ze hebben meteen de neiging om aan dialogen en plotwendingen te gaan sleutelen. Ger Bouma, die samen met Marina Blok en Marc Bary (producent IJswater Films) het deskundigenpanel vormt, licht toe dat de omroep en de fondsen pas in het proces betrokken worden als alle herschrijvingen zijn gedaan. De producent, vertelt Bary, houdt zich meer bezig met de ontwikkelingsfase. De Kort! serie is bedoeld om jong talent te mixen met de gevestigde orde. Blok licht toe dat NPS Kort! is ontstaan vanuit de behoefte om een tegenwicht te bieden aan het sterke aanbod vanuit het buitenland. Korte film maken is echt een vak apart, zo stelt ze, en vergelijkt het met de 500 meter schaatsen: geen slag mag verkeerd zijn. Aankomende dinsdag is de premiere van de Kort! lichting van dit jaar en zal er een dvdbox worden gepresenteerd met alle 100 Kort!’s.

Tirza
Regie: Rudolph van den Berg | klik hier voor verdere credits
TIRZA is de Nederlandse inzending voor de Oscars. Dat schept hoge verwachtingen. Die verwachtingen werden grotendeels waargemaakt. Het spel van alle acteurs, in het bijzonder dat van Gijs Scholten van Aschat als wanhopige vader op zoek naar zijn dochter Tirza in Namibië, is fantastisch. De wanhoop, de verwarring, de radeloosheid, de spijt, de haat en de liefde zijn zelfs in gemixte toestand van het gezicht van Gijs af te lezen, waardoor je intens met hem meeleeft. Wel had ik moeite met het scenario. Zo kon ik de rol van zijn ex, gespeeld door Johanna Tersteege, niet begrijpen. Ook kwamen er enkele perverse scenes in voor, die ik ook niet vond samenhangen met de rest. Het schijnt dat Rudolph van den Berg sterk van het boek is afgeweken, maar ik kreeg het idee dat er ondanks dat toch dingen er het scenario zijn blijven steken die eruit hadden gekund. In film werkt het anders dan in een boek; ‘less is more’ is de aloude wijze les bij het scenarioschrijven. Toch blijft de film hangen door het indringende spel en de overweldigende woestijnen en sloppenwijken van Namibië.

Lees ook hieronder mijn stukje over TIRZA dat ik voor filmnieuws.nu schreef.

Gijs Scholten van Asschat grote kanshebber Gouden Kalf

geschreven door Jorien Scholtens / 23 Sep

Voorafgaand aan de vertoning van Tirza, openingsfilm van het Nederlands Film Festival, was het voor producent Jeroen Koolbergen, actrice Johanna ter Steege en acteur Nasrdin Dchar al duidelijk: Gijs Scholten van Asschat zal het Gouden Kalf voor beste acteur mee naar huis nemen.

Woensdag 22 september werd het Nederlands Film Festival feestelijk geopend met de vertoning van openingsfilm Tirza van Rudolph van den Berg. Voorafgaand aan de vertoning deden enkele crew- en castleden een rondje langs de zalen waar de film voor publiek werd vertoond, om vervolgens in de Stadsschouwburg de officiële première bij te wonen.

Producent Jeroen Koolbergen sprak lovend over het filmische landschap van Namibië en de goede samenwerking met het Zuid-Afrikaans productiebureau. Johanna ter Steege lichtte toe dat ze was gevallen voor het mooie script van Rudolph van den Berg, maar meldde tevens nuchter ‘dat een actrice simpelweg graag wil werken!’. Die opmerking werd beloond met applaus vanuit de hele zaal. Acteur Nasrdin Dchar (Choukri) vulde aan dat hij het erg naar zijn zin heeft gehad op de set, ook al was hij alleen tijdens de eerste draaidagen aanwezig.

De openingsavond is altijd een goed moment om te spreken over mogelijke Gouden Kalveren; alledrie waren unaniem over een Kalf voor de sterke rol van Gijs Scholten van Asschat. Hij kon dit helaas niet beamen, aangezien hij op dat moment Richard III aan het spelen was in de Stadsschouwburg van Amsterdam. Maar Johanna voegde er opnieuw nuchter aan toe ‘maar je weet nooit welke kant die Kalveren op zullen gaan!’

Terwijl de genodigden na afloop in de Stadsschouwburg hun feestje vierden, was het voor publiek mogelijk een drankje te drinken in het ook dit jaar zeer sfeervol ingerichte festivalpaviljoen op de Neude.

Ik heb nu al – ja echt: nu al – zin in het Nederlands Film Festival, dat pas in september plaats zal vinden middenin het mooie Utrecht. Helaas bestaat er een hele grote kans dat ik dit keer gewoon – zoals het een echte afgestudeerde werkende vrouw betaamt – moet werken. Dus geen vrijwilligersfunctie bij de kassa, geen gala en ook niet zoveel films kijken. Maar dat zal de pret niet drukken! Mijn kantoor bevindt zich immers pal boven één van de meest centraal gelegen bioscopen in Utrecht. (Jaja, elke dag stipt om 4 uur bovendrijvende popcorn-luchten.) Ik begin alvast met een voorproefje Nederlandse film. Deze Nederlandse films zag ik de afgelopen tijd en besprak ik niet (!) op mijn weblog. Het is een schande.

Allereerst NOTHING PERSONAL, de Gouden Kalf winnaar van vorig jaar, over een jonge vrouw die besluit naar Ierland te vertrekken als het niet goed gaat in Nederland. Ze doolt er doelloos rond en ontmoet de eenzame Martin. Een werkelijk beeldschone film met zoveel rust en ruimte voor overpeinzing dat je helemaal zen naar huis gaat. Rust en ruimte, zonder dat het saai wordt, vind ik althans. Naast het verbluffende Ierse landschap, zorgen de beide acteurs daarvoor. De Ierse oude rot in het vak Stephen Rea en de jonge Nederlandse Lotte Verbeek waren zeer goed op elkaar ingespeeld en ook afzonderlijk acteerden ze intens en sterk. De regie van Urszula Antoniak heeft daar zeker ook aan bijgedragen. De film wringt op een lekkere manier, dat wil zeggen dat op de juiste momenten gekozen is voor stiltes of juist niet. Soms ben je zeer verbaasd over beslissingen, maar dan krijg je ook de tijd om erop te reflecteren. En het landschap helpt daarbij. De woeste Ierse rotsen en landerijen hebben zowel iets troosteloos als iets hoopvols. Druilerige uitgestrekte landwegen geven mij altijd zowel een triest als een blij gevoel. En met dat gevoel ging ik na de film naar huis. Heel fijn.

HUNTING & ZN. zal waarschijnlijk aankomend festival gaan draaien, want deze film ging afgelopen februari in première. Ik keek de film tijdens een voorpremière in het Ketelhuis in Amsterdam, met na afloop een vraaggesprek met regisseur Sander Burger. De film is een echte vrienden samenwerking: reallife stel Maria Kraakman en Dragan Bakema schreven samen met goede vriend Burger het script. In de film spelen Kraakman en Bakema een stel dat te maken krijgt met anorexia. Hij heeft de fietsenwinkel van zijn vader overgenomen (bedrijfsnaam én filmtitel Hunting & Zn.) en ze wonen er samen boven. Het is een heel gewoon stel in een nog gewoner dorp, met gewone vrienden, gewone verjaardagspartijtjes en gewone problemen. Althans, tot op zekere hoogte. Want niets is wat het lijkt. Ook hele gewone mensen kunnen doordraaien, obsessief worden en zich in de afgrond storten. Dat is op een hele mooie manier verfilmd. De eerste helft van de film is bijna tot aan het hilarische toe, omdat de burgerlijkheid van het stel heel lichtelijk is aangezet en daardoor komisch door de confronterende herkenbaarheid. Heerlijk om zulke op en top Nederlandse scènes te zien! In de tweede helft draait alles om en wordt het serieus. En dat klopt met elkaar, omdat juist die komische gewoonheid er voor zorgt dat de ineenstorting van hun levens extra erg wordt. Iedereen kan het – ondanks alle spaarcenten, ikeakasten en vaste contracten – ineens helemaal niet meer zien zitten en misschien zelfs ontsporen. Dat was de aanleiding voor het maken van de film en dat is er op een voortreffelijke manier uitgekomen. Nominatie voor Beste Scenario?

Nog een Nederlandse film in de bioscoop: DE GELUKKIGE HUISVROUW, de verfilming van het boek van Heleen van Rooyen door Antoinette Beumer. Met natuurlijk een geweldig fantastische rol van Carice van Houten. Het wordt een clichee om haar acteerprestaties te prijzen, maar ze kan er ook niets aan doen. Carice is gewoon erg goed. Gesjeesde stewardess wordt zwanger en wil dat eigenlijk niet. Maar ze heeft een mooi huis en een lieve man die dat wel graag wil. Resultaat: een postnatale depressie en een gekkenhuis. Het verhaal is dun en de afwikkeling niet heel goed. Maar ondanks dat is het een film om van te genieten. Niet de hele tijd echter, want er zit een vreselijke bevallingsscène in die me resoluut deed besluiten nooit te bevallen en waardoor iemand achterin de zaal flauw viel (ja echt!). Door deze scène en haar in eerste instantie onwil een kind te krijgen, is het zeer geloofwaardig dat ze haar pasgeboren zoon niet accepteert. En omdat Carice dit zo uitstekend speelt. Haar spel is zo invoelbaar, zo subtiel, het maakt volgens mij niet uit welke regisseur je tegenover haar zet.

Verder worden binnenkort de nieuwe Telefilms weer uitgezonden (ik schreef ook over de Telefilms in 2008 en over de Telefilms in 2009). In tegenstelling tot alle voorgaande jaren, worden de films niet in mei/juni uitgezonden, maar pas in juli en zelfs in oktober! Het zal er wel mee te maken hebben dat tegenwoordig alle Telefilms ook in de bioscoop verschijnen en de producenten bang zijn dat er niemand naar toe gaat als ze de film ook eerst op tv hebben kunnen zien. Een logische redenering, maar helaas gaan er ook nu al weinig mensen naar de Telefilms in de bioscoop. Het zijn niet voor niets Telefilms, films voor televisie, films met een actueel thema en een snelle filmstijl die niet in de eerste plaats filmisch is. En als ze dat wel zijn, dan hebben de producenten de Telefilm-subsidiëring handig aangegrepen voor het realiseren van een bioscoopfilm, zoals een beetje bij BLUEBIRD (2004), CLOACA (2004), HET SCHNITZELPARADIJS (2006), TBS (2008) en STELLA’S OORLOG (2009). Eén film werd echter in ieder geval niet in de bioscoop uitgebracht en was dan ook al te zien op televisie ten tijde van de gemeenteraadsverkiezingen, SEKJOERITIE. Security dus, maar dan fonetisch. Een slecht geschreven film, met uitermate idiote dialogen en rare verwikkelingen. Maar grandioos geacteerd door Loek Peters. Ik kan de film nog wel tien keer zien, omdat hij zo fantastisch speelt. Hij kreeg een Gouden Kalf nominatie voor Beste Mannelijke Bijrol voor de film HET ECHTE LEVEN (2008) en hij mag dit jaar ook wel weer zo’n nominatie krijgen. Hij kan heel naturel zijn, tot het genante aan toe: je vóelt zijn ongemakkelijkheid alsof het de jouwe is. Ook op toneel kan hij dat goed, zo zag ik hem in Othello van het Noord Nederlands Toneel, jaren geleden. Die Loek, die is er één om te onthouden. Hij schittert telkens weer, heel ongemerkt, de sterren van de hemel. Het wordt tijd voor een échte hoofdrol in een goed geschreven film. Al staat zo’n rol als romantische beveiliger hem ook zeker wel….

Waar had ik het over? Ja, de nieuwe Telefilms. In juli worden ook nog DE LAATSTE REIS VAN MENEER LEEUWEN en KÖFTE uitgezonden (en op 24 juli wordt SEKJOERITIE nog eens uitgezonden!). In oktober volgen WIN/WIN (ik ben erg benieuwd naar deze film over de kredietcrisis!), KOM NIET AAN MIJN KINDEREN en LELLEBELLE.

Van 23 september t/m 2 oktober was het Nederlands Film Festival!! www.filmfestival.nl

Op filmgebied zeker een hoogtepunt van het jaar. Ik nam anderhalve week vrij van mijn werk bij het Filmmuseum en richtte me fulltime op het festival – door vrijwillige kassadiensten te draaien en veeel films te kijken. Algehele conclusie: de sfeer op het festival was nóg beter dan voorgaande jaren en de Nederlandse film is geweldig natuurlijk, maar best wel deprimerend. Volgend jaar hopelijk meer optimisme en romantiek. De winnaar van de Gouden Kalf voor beste film is NOTHING PERSONAL, maar helaas heb ik die film niet kunnen zien. Wel ben ik het erg eens met de Kalf voor Rifka Lodeizen voor haar rol in KAN DOOR HUID HEEN, de beste film die ik zag op dit festival!

Lees meer…

HET TEKEN VAN HET BEEST is de eerste film die ik keek uit de box Kalverliefde: Beste Speelfilm 1981-1985 (en ook een film waarvan ik vele foto’s en negatieven moest bekijken voor mijn werk). Het is één van de eerdere films van de nog altijd productieve Pieter Verhoeff. Zijn film NYNKE maakte veel indruk op me, maar zijn meest recente EEN BRIEF VOOR DE KONING veel minder helaas. Toch ben ik door HET TEKEN… geïnteresseerd geraakt in de rest van zijn oevre, vooral omdat hij in tegenstelling tot veel van zijn collega’s durft op het platteland te filmen. HET TEKEN… sprak me daardoor sterk aan; de setting is een Friese boerengemeenschap met kleine boerderijen, uitgerekte weilanden en met bomen omzoomde landweggetjes. Voeg daar herfstachtige motregen aan toe en de film vormde een flashback naar mijn fietstochten naar school op het Drentse platteland. Dat de film zich in 1929 afspeelde en niet eind jaren ‘90 maakt niet uit, zoveel verandert er niet aan het Nederlandse platteland. HET TEKEN… is daarnaast een prachtige film over een onmogelijke liefde en de dingen die men over heeft voor de liefde. Eigenlijk vertelt deze film het waargebeurde verhaal van IJe Wijkstra en zijn moord op vier politieagenten, maar bij mij blijft vooral de chemie tussen Gerard Thoolen en Marja Kok hangen en de opbloeiende verliefdheid tussen hun personages. Deze liefde leidde uiteindelijk tot de moorden en Pieter Verhoeff had dat niet op een betere manier kunnen vertellen.

Een andere film uit de dvdbox Kalverliefde: Beste Speelfilm 1981-1985 is DE STILTE ROND CHRISTINE M.. Ik kende de film niet, in tegenstelling tot de hierboven besproken film HET TEKEN VAN HET BEEST, FLESH+BLOOD en DE ILLUSIONIST. Laatste twee films keek ik ook. Het zijn beide opzienbarende films en dat was vast ook de reden waarom ze een Gouden Kalf wonnen. DE STILTE… is net zo opzienbarend, maar niet zo vervreemdend (DE ILLUSIONIST) of over-de-top (FLESH+BLOOD). DE STILTE… is vooral een krachtige, mooie vertelling en een film die dicht bij de personages komt zonder veel uit te leggen. De film is misschien wel overdreven feministisch en mischien zelfs naïef en ongenuanceerd, maar meer nuancering zou naar mijn mening afbreuk doen aan de kracht die uit de personages en de overtuiging van de regisseusse spreekt. Drie vrouwen vermoorden zonder het van plan te zijn, maar opgebroken door de continuë onderdrukking van de mannen in hun leven, een man in een kledingzaak. Een vrouwelijke psychiater onderzoekt hun toerekeningsvatbaarheid en raakt in een moreel conflict. Leuke toevalligheid: tijdens De Avond van de Grote Filmquiz die woensdag 23 september op Ned. 3 werd uitgezonden, speelden drie kandidaten een cruciale scène uit de film na. En nog leuker: ik zat samen met zussen en Marijn in het publiek!