Ik heb nu al – ja echt: nu al – zin in het Nederlands Film Festival, dat pas in september plaats zal vinden middenin het mooie Utrecht. Helaas bestaat er een hele grote kans dat ik dit keer gewoon – zoals het een echte afgestudeerde werkende vrouw betaamt – moet werken. Dus geen vrijwilligersfunctie bij de kassa, geen gala en ook niet zoveel films kijken. Maar dat zal de pret niet drukken! Mijn kantoor bevindt zich immers pal boven één van de meest centraal gelegen bioscopen in Utrecht. (Jaja, elke dag stipt om 4 uur bovendrijvende popcorn-luchten.) Ik begin alvast met een voorproefje Nederlandse film. Deze Nederlandse films zag ik de afgelopen tijd en besprak ik niet (!) op mijn weblog. Het is een schande.

Allereerst NOTHING PERSONAL, de Gouden Kalf winnaar van vorig jaar, over een jonge vrouw die besluit naar Ierland te vertrekken als het niet goed gaat in Nederland. Ze doolt er doelloos rond en ontmoet de eenzame Martin. Een werkelijk beeldschone film met zoveel rust en ruimte voor overpeinzing dat je helemaal zen naar huis gaat. Rust en ruimte, zonder dat het saai wordt, vind ik althans. Naast het verbluffende Ierse landschap, zorgen de beide acteurs daarvoor. De Ierse oude rot in het vak Stephen Rea en de jonge Nederlandse Lotte Verbeek waren zeer goed op elkaar ingespeeld en ook afzonderlijk acteerden ze intens en sterk. De regie van Urszula Antoniak heeft daar zeker ook aan bijgedragen. De film wringt op een lekkere manier, dat wil zeggen dat op de juiste momenten gekozen is voor stiltes of juist niet. Soms ben je zeer verbaasd over beslissingen, maar dan krijg je ook de tijd om erop te reflecteren. En het landschap helpt daarbij. De woeste Ierse rotsen en landerijen hebben zowel iets troosteloos als iets hoopvols. Druilerige uitgestrekte landwegen geven mij altijd zowel een triest als een blij gevoel. En met dat gevoel ging ik na de film naar huis. Heel fijn.

HUNTING & ZN. zal waarschijnlijk aankomend festival gaan draaien, want deze film ging afgelopen februari in première. Ik keek de film tijdens een voorpremière in het Ketelhuis in Amsterdam, met na afloop een vraaggesprek met regisseur Sander Burger. De film is een echte vrienden samenwerking: reallife stel Maria Kraakman en Dragan Bakema schreven samen met goede vriend Burger het script. In de film spelen Kraakman en Bakema een stel dat te maken krijgt met anorexia. Hij heeft de fietsenwinkel van zijn vader overgenomen (bedrijfsnaam én filmtitel Hunting & Zn.) en ze wonen er samen boven. Het is een heel gewoon stel in een nog gewoner dorp, met gewone vrienden, gewone verjaardagspartijtjes en gewone problemen. Althans, tot op zekere hoogte. Want niets is wat het lijkt. Ook hele gewone mensen kunnen doordraaien, obsessief worden en zich in de afgrond storten. Dat is op een hele mooie manier verfilmd. De eerste helft van de film is bijna tot aan het hilarische toe, omdat de burgerlijkheid van het stel heel lichtelijk is aangezet en daardoor komisch door de confronterende herkenbaarheid. Heerlijk om zulke op en top Nederlandse scènes te zien! In de tweede helft draait alles om en wordt het serieus. En dat klopt met elkaar, omdat juist die komische gewoonheid er voor zorgt dat de ineenstorting van hun levens extra erg wordt. Iedereen kan het – ondanks alle spaarcenten, ikeakasten en vaste contracten – ineens helemaal niet meer zien zitten en misschien zelfs ontsporen. Dat was de aanleiding voor het maken van de film en dat is er op een voortreffelijke manier uitgekomen. Nominatie voor Beste Scenario?

Nog een Nederlandse film in de bioscoop: DE GELUKKIGE HUISVROUW, de verfilming van het boek van Heleen van Rooyen door Antoinette Beumer. Met natuurlijk een geweldig fantastische rol van Carice van Houten. Het wordt een clichee om haar acteerprestaties te prijzen, maar ze kan er ook niets aan doen. Carice is gewoon erg goed. Gesjeesde stewardess wordt zwanger en wil dat eigenlijk niet. Maar ze heeft een mooi huis en een lieve man die dat wel graag wil. Resultaat: een postnatale depressie en een gekkenhuis. Het verhaal is dun en de afwikkeling niet heel goed. Maar ondanks dat is het een film om van te genieten. Niet de hele tijd echter, want er zit een vreselijke bevallingsscène in die me resoluut deed besluiten nooit te bevallen en waardoor iemand achterin de zaal flauw viel (ja echt!). Door deze scène en haar in eerste instantie onwil een kind te krijgen, is het zeer geloofwaardig dat ze haar pasgeboren zoon niet accepteert. En omdat Carice dit zo uitstekend speelt. Haar spel is zo invoelbaar, zo subtiel, het maakt volgens mij niet uit welke regisseur je tegenover haar zet.

Verder worden binnenkort de nieuwe Telefilms weer uitgezonden (ik schreef ook over de Telefilms in 2008 en over de Telefilms in 2009). In tegenstelling tot alle voorgaande jaren, worden de films niet in mei/juni uitgezonden, maar pas in juli en zelfs in oktober! Het zal er wel mee te maken hebben dat tegenwoordig alle Telefilms ook in de bioscoop verschijnen en de producenten bang zijn dat er niemand naar toe gaat als ze de film ook eerst op tv hebben kunnen zien. Een logische redenering, maar helaas gaan er ook nu al weinig mensen naar de Telefilms in de bioscoop. Het zijn niet voor niets Telefilms, films voor televisie, films met een actueel thema en een snelle filmstijl die niet in de eerste plaats filmisch is. En als ze dat wel zijn, dan hebben de producenten de Telefilm-subsidiëring handig aangegrepen voor het realiseren van een bioscoopfilm, zoals een beetje bij BLUEBIRD (2004), CLOACA (2004), HET SCHNITZELPARADIJS (2006), TBS (2008) en STELLA’S OORLOG (2009). Eén film werd echter in ieder geval niet in de bioscoop uitgebracht en was dan ook al te zien op televisie ten tijde van de gemeenteraadsverkiezingen, SEKJOERITIE. Security dus, maar dan fonetisch. Een slecht geschreven film, met uitermate idiote dialogen en rare verwikkelingen. Maar grandioos geacteerd door Loek Peters. Ik kan de film nog wel tien keer zien, omdat hij zo fantastisch speelt. Hij kreeg een Gouden Kalf nominatie voor Beste Mannelijke Bijrol voor de film HET ECHTE LEVEN (2008) en hij mag dit jaar ook wel weer zo’n nominatie krijgen. Hij kan heel naturel zijn, tot het genante aan toe: je vóelt zijn ongemakkelijkheid alsof het de jouwe is. Ook op toneel kan hij dat goed, zo zag ik hem in Othello van het Noord Nederlands Toneel, jaren geleden. Die Loek, die is er één om te onthouden. Hij schittert telkens weer, heel ongemerkt, de sterren van de hemel. Het wordt tijd voor een échte hoofdrol in een goed geschreven film. Al staat zo’n rol als romantische beveiliger hem ook zeker wel….

Waar had ik het over? Ja, de nieuwe Telefilms. In juli worden ook nog DE LAATSTE REIS VAN MENEER LEEUWEN en KÖFTE uitgezonden (en op 24 juli wordt SEKJOERITIE nog eens uitgezonden!). In oktober volgen WIN/WIN (ik ben erg benieuwd naar deze film over de kredietcrisis!), KOM NIET AAN MIJN KINDEREN en LELLEBELLE.

Over waarom zowel Leonardo Dicaprio, Marlon Brando en Paul Newman zulke geweldige acteurs zijn.

Ik zag vorige week SHUTTER ISLAND in de bioscoop, de nieuwste film van Martin Scorsese (van TAXI DRIVER, THE DEPARTED en nog veel meer meesterwerken). Een ontzettend gave film met een ijzersterke hoofdrol van Leonardo Dicaprio. Het sterke van deze rol kan ik eigenlijk niet uitleggen, want dan verklap ik een essentieel deel van het magnifiek geschreven plot. Deze rol laat in ieder geval zien wat voor geweldige, getalenteerde en bezielde acteur hij is. Hij kan de ontwikkeling van een karakter zo invoelbaar maken, zo dichtbij dat je het haast zelf voelt, dat je haast zelf in de war raakt. Hij kan acteren met zijn ogen en met kleine bewegingen in zijn gezicht, van zijn handen en in zijn manier van lopen. En tegelijk kan hij overdrijven en zich bloot geven alsof hij in het theater staat en alles van zijn spel afhangt. Hij is één van de weinige acteurs die écht kan huilen op het grote scherm, of althans: als hij het doet raakt het me écht. Misschien overbodig om te vertellen dat ik best fan ben van deze man. En ik niet alleen, ook de grote regisseurs in Hollywood. Zo werkte hij met Steven Spielberg in CATCH ME IF YOU CAN, met James Cameron in TITANIC, met Ridley Scott (ALIEN, GLADIATOR) in BODY OF LIES, met Lasse Hällstrom (THE CIDER HOUSE RULES, CHOCOLAT) in WHAT’S EATING GILBERT GRAPE, met Sam Mendes (AMERICAN BEAUTY) in REVOLUTIONARY ROAD en al vier keer met Martin Scorsese (ook in THE DEPARTED, THE AVIATOR en in GANGS OF NEW YORK). En in augustus (dan pas!) staat de première gepland van INCEPTION, van Christopher Nolan (MEMENTO, THE PRESTIGE en THE DARK KNIGHT) waarin hij de hoofdrol speelt. En er staat hem nog heel wat te wachten, getuige de 27 projecten waar hij volgens IMDB in gaat participiëren en de roddels dat zowel Oliver Stone als Clint Eastwood op hem azen voor hun volgende films. Stiekem blijft hij voor mij ook altijd mijn pubercrush. En dat het heel duidelijk mag zijn: ik had hem allang ontdekt voor TITANIC, namelijk in ROMEO AND JULIET (zwijmel!) en de serie “Growing Pains” (heel schattig). Maar toen hij in de gedaante van Jack Dawson voor me op het grote scherm verscheen was ik helemaal om. En dat ben ik nog steeds; al is de crush veranderd in waardering. Echt!

Niet alleen Leonardo Dicaprio is een acteur die het verdient om op te hemelen. Er zijn er nog een aantal die ik even wil noemen. Het is lente en dan krijgt je dat.

Allereerst mijn ontdekking van de afgelopen maanden: Marlon Brando (1924-2004). Zijn spel is niet te omschrijven, dat had ik nog nooit gezien. Hij viel me het eerst op, op de foto’s die door mijn handen gingen bij het Filmmuseum, in onder andere THE MEN (1950), zijn debuutfilm, en MUTINY ON THE BOUNTY (1962) (beide (nog) niet gezien helaas). Alleen al op foto’s spettert zijn aanwezigheid er van af. En na het zien van A STREETCAR NAMED DESIRE (1951), ON THE WATERFRONT (1954), THE GODFATHER (1972), LAST TANGO IN PARIS (1972) en APOCALYPSE NOW (1979) – vijf fantastische films – ben ik heilig overtuigd dat dit de beste acteur allertijden is. In genoemde films speelt hij vijf zeer uiteenlopende en toch ijzersterke rollen. Het meest opvallende aan Brando is de manier waarop hij oud is geworden. Van een jonge, gespierde hunk die gevoelige en gecompliceerde rollen speelt, tot een wat verwaarloosde en in de war geraakte man in brute, gewelddadige karakters. Altijd even krachtig, dat wel. Het feit dat hij onmogelijk schijnt te zijn geweest op de filmset en elke regisseur tot wanhoop dreef, heeft er alleen maar aan de legende die Marlon Brando heet bijgedragen, denk ik. Volgens verschillende forums moet ik nu vooral nog JULIUS CAESAR zien – en eigenlijk z’n hele oeuvre natuurlijk. Ik kan niet wachten om weer meer van dit bizarre, gevoelige, ogenschijnlijk geïmproviseerde, nonchalante en toch precieze en ook vaak sensuele acteerwerk te kijken!

Nog een ontdekking: Paul Newman. Ook hem zag ik in het Filmmuseum voorbij komen en wel in de film ABSENCE OF MALICE (1981). Aan zijn oeuvre ben ik nog niet toegekomen – Marlon kreeg even voorrang – maar daar ga ik binnenkort aan beginnen. Ik zag al wel THE HUSTLER (1961), een slim geschreven en psychologisch zware film over pool. Ja, ik wist ook niet dat het kon, maar met Paul Newman in de hoofdrol kan het. Ook hij geeft zich geheel bloot in zijn acteerwerk, je krijgt het gevoel in zijn ziel te kunnen kijken. En samen met Brando zijn ze de meest sensuele acteurs uit de filmgeschiedenis, als je het mij vraagt. Dat maakt het kijken van een slechte film als HARPER (1966) toch nog een feestje.

Meer van dit soort (maar dan wel iets jonger en nog levend..) volgt later!

Afgelopen zaterdag zag ik WHERE THE WILD THINGS ARE, waarover ik hier al sprak. Ik wilde deze film heel graag zien, omdat dit de nieuwste film is van regisseur Spike Jonze. Hij maakte ook BEING JOHN MALKOVICH en ADAPTATION, twee geweldige films waarin absurdisme wordt gecombineerd met reeële emoties en échte mensen. Tevens gebruikt hij special effects op zo’n subtiele manier, dat het je niet eens opvalt dat hij effecten gebruikt. Zo ook in WHERE THE WILD THINGS ARE, de verfilming van het gelijknamige kinderboek (in het Nederlands vertaald als Max en de Maximonsters), van Maurice Sendak. De monsters die de jongen Max ontmoet zijn levensgrote poppen, met CGI gezichtsbewegingen. Dat is erg mooi en overtuigend gedaan. Op deze manier kan de acteur die Max speelt de monsters écht aankijken en knuffelen. Het boek bestaat grotendeels uit prenten en een paar zinnen, dus een verfilming leek me een lastige klus. Maar Spike Jonze is een regisseur die hiermee perfect uit de voeten kan. Want WHERE THE WILD THINGS ARE is een film geworden die lang in je hoofd blijft zitten en waar je lang over kan nadenken. Het is een warm en ontroerend verhaal, maar ook heftig en confronterend. De wilde, onrustige Max loopt na een ruzie met zijn moeder weg, omdat zij hem geen aandacht schenkt. Hij belandt op een eiland met monsters, maar al snel blijkt dat ook deze grote harige monsters problemen hebben en niet de eenduidige figuren zijn zoals ze misschien lijken. Conclusie: het leven is ingewikkeld. Voor kleine jongens die aandacht en liefde nodig hebben, maar ook voor grote monsters die aandacht en liefde nodig hebben. In mijn ogen geen kinderfilm, maar een film voor iedereen. Spike Jonze’ regie is visionair, hij kan ieder personage – hoe absurd ook – dichterbij laten komen. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de wonderbaarlijk mooie sets en locaties en de sterke acteerprestaties van de kleine Max.
Spike Jonze is naast filmregisseur bovenal een clipregisseur; hij maakte onder andere de legendarische clips Buddy Holly voor Weezer en Weapon of Choice voor Fatboy Slim, met een dansende Christopher Walken! Beide clips laten zien hoe subtiel hij effecten inzet voor een geniaal en ook absurd resultaat. Een andere visionaire clipregisseur die aan het regisseren van speelfilms is begonnen is Michel Gondry. Op 8 augustus 2007 schreef ik na het zien van zijn LA SCIENCE DES REVES (THE SCIENCE OF SLEEP):

Regisseurs als Michel Gondry en Spike Jonze, beide vooraanstaande -voormalige- videoclip-regisseurs, weten wat je met film kan en welke wonderlijke dingen je kan laten zien. Film hoeft niet rechtlijnig en overzichtelijk te zijn. Ook hoeft niet alles verklaard te worden, dat gebeurt in het echt ook niet. Hun films zijn aaneenknopingen van flarden herinneringen, emoties, verlangens, dromen, fantasieën en ervaringen. Precies zoals je normaal denkt, droomt en leeft.

Michel Gondry werkt net als Jonze op een speciale manier met effecten, misschien op een iets meer duidelijke manier en vaak in combinatie met stop-motion, poppen en andere soorten animatie. Zoals in een geniale scène in ETERNAL SUNSHINE OF THE SPOTLESS MIND, wanneer Jim Carrey ronddoolt in zijn wegvallende herinneringen. Of in LA SCIENCE DES REVES, als Stephane’s dromen papieren en kartonnen werkelijkheid worden. Michel Gondry’s creativiteit zie je goed terug in zijn clips, zo is hij verantwoordelijk voor de meest memorabele videoclips. Hij regisseerde bijna alle clips van Björk, waaronder die van Human Behaviour en ook de wereldberoemde clip voor Daft Punk’s Around the World. Na het zien van WHERE THE WILD THINGS ARE moest ik denken aan wat ik in 2007 schreef over de overeenkomst tussen deze twee clipregisseurs, omdat het precies slaat op de stijl van deze film. Film is hét ideale middel als je een schijnwereld en de échte wereld in elkaar wilt laten overlopen, dat weten Spike Jonze en Michel Gondry heel goed. En naar mijn mening is dat ook het geweldige van film, omdat ik me graag verdiep in die momenten waarop een droom zich vermengt met het geluid van je wekker, waarop de tijd ineens heel snel gaat als je in de trein zit en de momenten waarop geuren en geluiden herinneringen angstaanjagend dichtbij kunnen laten komen.

Extra: Naar mijn mening mag WHERE THE WILD THINGS ARE veel Oscars winnen! Zie mijn speciale Oscar-pagina!

AVATAR is mijn meest speciale filmervaring van het jaar!

Ik moet eerlijk zeggen dat ik niet al jaren met ongeduld op deze film zat te wachten. Ik was me er niet van bewust dat James Cameron sinds TITANIC (1997) geen speelfilm meer had gemaakt. Maar toen ik deze zomer van zijn miljoenenproject hoorde en dat hij al die tijd nodig had gehad om baanbrekende cinema te maken, werd ik natuurlijk wel nieuwsgierig. We hebben het hier wel over de man achter TITANIC, mijn all-time-favorite film waarvan ik op het moment de vijf uur durende special-edition aan het bekijken ben. En de man achter TERMINATOR I en II, Marijns – en dus ook mijn – all-time-favorite. Toen ik de trailer van AVATAR zag werd ik wel wat terughoudend. Het zag er mooi uit, maar het verhaal is te klassiek, te platgetreden, te voorspelbaar. Militair Jake Sully moet het Na’vi-volk op de planeet Pandora overtuigen te verhuizen, zodat ‘de mensen’ hun land kunnen verwoesten, maar hij wordt verliefd op koningsdochter Neytiri en op de levenswijze van de Na’vi om vervolgens met hen tegen het leger te vechten. Een vergelijking met indianenfilms is makkelijk gemaakt, omdat de Na’vi sterk aan indianen doen denken. Maar de manier waarop Cameron dit ‘makkelijke’ verhaal heeft aangepakt is adembenemend. Het blijft jammer dat de uitkomst zo voorspelbaar is, dat de meeste personages meer typetjes zijn dan karakters en dat de dialogen niet goed zijn geschreven. Maar ondanks dat wordt je vanaf het eerste moment meegezogen in de wereld van Pandora en in de liefde tussen Jake en Neytiri. Want je hebt vast al door, ik ben heel gevoelig voor dit soort overweldigende Romeo & Juliet achtige / verboden liefdesverhalen (zoals je hier kon lezen). Wat dat betreft is Camerons aanpak van AVATAR zeer vergelijkbaar met die van TITANIC; tegen de achtergrond van heftige baanbrekende filmtechnieken een verliefdheid laten ontstaan, waarbij een krachtige rol is weggelegd voor de vrouw in de romance en een enigszins sullige, ondergeschikte rol voor de man. En dit keer is het hem gelukt niet alleen voor sterke chemie te zorgen tussen beide acteurs, maar ook om dit te laten gebeuren tussen twee geheel computer-gegenereerde figuren. Er is zelfs een moment waarop een CGI karakter en een ‘echte’ acteur interactie hebben; één van de meest mooie scènes van de film. Ik zag de film in 3D – dat had ik nog nooit eerder beleefd – en dat zorgde ervoor dat je werkelijk alles om je heen vergeet. De lange 162 minuten die deze film duurt vliegen voorbij, omdat je letterlijk door het verhaal opgenomen wordt. Toch wil ik de film ook nog in niet-3D zien, om te kijken wat er dan overblijft. Om te zien of deze techniek écht zoveel toevoegt. En ik wil de film ook nog een keer zien, omdat ik het gewoon weer wil beleven. Ik las voordat ik de film had gezien in een interview met Sigourney Weaver (één van de hoofdrolspelers) dat ze voorspelde dat iedereen deze film opnieuw en opnieuw zou willen kijken. Ik dacht: wat een arrogant tiep! Maar ze krijgt wat mij betreft gelijk. AVATAR heeft dezelfde magnetiserende werking als Camerons andere films. Heel knap.

In oktober zag ik de nieuwe Pixar-film UP, over een oud mannetje dat ballonnen aan zijn huis bindt en zo naar een paradijselijk oord vliegt. Zoals je hier kan lezen keek ik rijkhalzend uit naar de nieuwste film van animatie-koning Pixar (ook van o.a. WALL-E en RATATOUILLE). En het viel – natuurlijk – helemaal niet tegen! Pixar is subliem in het vernieuwen van het animatiegenre. Niet alleen op technisch vlak, maar vooral op inhoudelijk gebied. Het ontroerende levensverhaal laten zien van een man op leeftijd is een gewaagde keuze voor een vrolijke animatiefilm, maar Pixar komt er mee weg. En hoe! Wat wél tegenviel was de film 2012, die ik zowel in dit als dit bericht hypte. Een geheel de plank misgeslagen film, door een opeenstapeling van clichées, toevalligheden en uitermate slechte dialogen. Zo slecht, dat de ultra spectaculare special-effects me helemaal niets deden. Nee, dit was een dieptepunt in het fantastische apocalytische genre. Ook zag ik DISTRICT 9, een science-fiction geproduceerd door Peter Jackson. Het uitgangspunt was mooi – gestrande aliens op aarde worden hulpeloos weggestopt in sloppenwijken – en de keuze voor relatief onbekende acteurs en regisseur was vernieuwend. Maar de uitwerking viel wat tegen. Verrassend leuk was (500) DAYS OF SUMMER met heel leuk spel van Joseph Gordon-Levitt en Zooey Deschanel en de leukste split-screen scènes ooit. Ook heel leuk is JULIE & JULIA, enerzijds over de bloggende amateurkok Julie en anderzijds over de legendarische kok Julia Child, legendarisch geacteerd – zoals ze dat altijd doet – door Meryll Streep.

Naast al die nieuwe films zag ik natuurlijk ook nog een beetje filmgeschiedenis in het Filmmuseum; THE 39 STEPS (1935) van Alfred Hitchcock. Een leuke, spannende en ook sensuele film in een verbazend fijn tempo – anders dan ik had verwacht in ieder geval. Laatst zag ik ook NORTH BY NORTHWEST (1959), veelal beschouwd als Hitchcocks eigen Amerikaanse remake van THE 39 STEPS. Ook een erg goedgemaakte, leuke film. Ik besloot na beide films veel meer Hitchcock te kijken. En ik wordt op m’n wenken bediend, want Nederland 2 zendt al zijn klassiekers uit deze weken! Ik schaam me diep dat ik als filmwetenschapper alleen nog maar de twee bovenstaande films van hem zag. Waar ik me niet voor schaam – dat het duidelijk moge zijn – is dat ik naar de Twilight-Saga marathon ben geweest. Die marathon bestond uit twee films, jawel, uit de eerste uit 2008 en de tweede, NEW MOON, die om 12 uur ’s nachts in première ging. Als je de hype niet kent, zoek er dan maar niets over op. Ik zal waarschijnlijk flink in je achting dalen. En als je de hype wel kent: de boeken en de films zijn niet alleen voer voor wanhopige tienermeisjes, maar ook een mooi, meeslepend liefdesverhaal waar ik me met veel plezier helemaal instort. Absoluut een nachtje doorhalen waard! De meest speciale filmervaring van het jaar was deze marathon zeker niet. Maar daar wil ik eigenlijk wel een apart bericht aan wijden..