Titelbalk: link naar voorpagina
voorpagina statistiek filmlijst

'Stellenbosch'

Epische vertelling over een wijnboerderij in Zuid-Afrika

Het idee voor de nieuwe zevendelige dramaserie 'Stellenbosch' (VPRO, VARA, NPS), waarvan afgelopen zondag de derde aflevering te zien was op Nederland 2, was door schrijfster Jacqueline Epskamp oorspronkelijk bedoeld als roman. Maar Motel Films producent Frans van Gestel was overtuigd dat het epische verhaal juist heel goed als dramaserie zou kunnen werken. Na deze eerste drie afleveringen kan je alleen maar bij Van Gestel aansluiten, maar de literaire stempel die Epskamp - wellicht onbedoeld - erop heeft gedrukt is nog steeds duidelijk voelbaar. Een verslag van en een vooruitblik op de serie.

Weggestopt verleden

De familie Keppel emigreerde in de jaren '50 naar Zuid-Afrika om op het landgoed Stellenbosch wijnboerderij Arkadia op te starten. Toen de onrust begon in Zuid-Afrika besloot de familie weer naar Nederland te gaan. Dochter Bettie bleef om de boerderij in gang te houden en tevens om te strijden tegen de apartheid. Nu, in de serie is dat 1994, verslechtert de financiële situatie van de boerderij. Nelson Mandela is vrijgelaten en de politieke situatie van Zuid-Afrika verandert drastisch. De familie raakt bezorgd om hun bedrijf en Bettie's manier van zakendoen. Haar broer Henk (Jeroen Willems) besluit naar Zuid-Afrika te gaan om de nieuwe eigenaar te worden van Arkadia. Henk is harder; 'we zijn geen filantropische instelling!' en de idealistische Bettie vertrekt uit het veld geslagen naar de stad.

De boerderij is voor Henk zeker niet de eerste reden dat hij terug naar Stellenbosch gaat. Door flashbacks - die voor de herkenbaarheid, maar iets te cliché met het korrelige 16mm film zijn gefilmd - wordt duidelijk dat Henk geteisterd wordt door gewetensvragen en flarden van herinneringen die op weggestopte tragedies duiden. En niet alleen hij, maar zijn hele familie heeft met dit duistere verleden te maken. In Zuid-Afrika wil hij antwoord op zijn vragen en zijn weggestopte verleden weer boven halen. Het is de vraag of dit - in combinatie met het runnen van een wijnboerderij in deze onrustige tijd in Zuid-Afrika - een verstandig idee is geweest.

Psychologische diepgang

De jaren dat Henk en Bettie van elkaar vandaan zijn geweest zijn tekenend voor hun relatie; de koppige en zakelijke Henk lijkt in de verste verte niet op de gevoelige en idealistische Bettie. De verstandhoudingen binnen de hele familie Keppel, enerzijds in Zuid-Afrika, anderzijds in Nederland, worden langzaamaan steeds duidelijker en maken nieuwsgierig naar het verdere verloop; zoals het een goede televisieserie betaamt. In deze psychologische diepgang is ook te merken dat Jacqueline Epskamp ooit als een roman aan het verhaal is begonnen; alles wat de personages in de serie denken en voelen komt heel duidelijk naar voren. Jeroen Willems acteert dit goed; de arrogantie én de vertwijfeling van zijn personage laten je als kijker steeds meer irriteren aan het figuur Henk Keppel. Zal het de serie lukken in de komende vier afleveringen zo dicht op de huid van de personages te blijven zitten, of zal dit gaan verdwijnen? Nu voelt de serie als het lezen van een roman; je wil steeds meer weten van wat Henk en Bettie - en ook hun ouders en zijn dochter - drijft en hoe ze de onduidelijkheden in hun gezamenlijke verleden gaan oplossen.

Groots en meeslepend

Maar juist door dit literaire 'uitleggerige' element worden sommige verwijzingen te voor de hand liggend en cliché. Zo kleurt het water waar Henk zijn handen in wast plotseling rood en kan je hardop concluderen; 'hij heeft bloed aan zijn handen'. Terwijl dit - en andere verwijzingen - allang duidelijk was voor de kijker, onder andere door het subtiele en treffende spel van Jeroen Willems en Monic Hendricks. Toch is regisseur Michiel van Jaarsveld erin geslaagd een allure aan de serie mee te geven die groots en meeslepend aanvoelt. De breed uitgemeten establishing shots van het mooie Zuid-Afrikaanse landschap en het sfeervolle filmische orkest op de achtergrond compenseren groots voor de hier en daar clichématige vertelstijl. Wat nu rest is afvragen hoe het de familie Keppel in de komende afleveringen zal vergaan.

Nederland, 2007
Productie: Frans van Gestel, Jeroen Beker, VPRO / VARA / NPS
Regie: Michiel van Jaarsveld
Scenario: Jacqueline Epskamp
Camera: Theo Bierkens
Montage: Peter Alderliesten, Herman P. Koerts
Art direction: Wilbert van Dorp
Muziek: Frank van Gompel
Met: Monic Hendrickx, Jeroen Willems, Jan Declair, Anne-Wil Blankers, Eric Schneider, Medi Broekman, Moshidi Motshegwa en Frieda Pittoors
Kleur, 7 x 50 minuten
Te zien: Vanaf 4 november 2007 zeven zondagenlang, om 20.15 uur op Nederland 2.

Geschreven in het kader van een cursus behorende bij de Master Film- en Televisiewetenschappen, op 28-11-2007.

Naar boven


Ga terug naar: